Siedemdziesiąt lat temu, 27 marca 1945 r NKWD podstępnie aresztowało całe kierownictwo Podziemnego Państwa Polskiego, łącznie 16 osób.
Proces szesnastu był to pokazowy proces przywódców politycznych Polskiego Państwa Podziemnego. Przeprowadzono go w Moskwie w dniach 18-21 czerwca 1945 roku. Polscy politycy, jeszcze w lutym 1945 roku otrzymali zaproszenie na rozmowy pod koniec marca, które miały dotyczyć wzajemnych stosunków pomiędzy Armią Czerwoną walczącą na ziemiach polskich, a polskim podziemiem. Polacy otrzymali od gen. Sierowa gwarancje bezpieczeństwa. Po przybyciu na miejsce spotkania zostali podstępnie aresztowani i przewiezieni do moskiewskiego więzienia.
– Spojrzałem przez okno samolotu i zobaczyłem, że lecimy w innym kierunku niż się spodziewaliśmy. Zapytałem dlaczego? W odpowiedzi usłyszałem, że lecimy do Moskwy, do Stalina – mówił Adam Bień, jeden z szesnastu aresztowanych przez NKWD przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.
Wszyscy trafili do słynnej moskiewskiej katowni, jaką było więzienie na Łubiance, gdzie poddano ich brutalnemu śledztwu. Okulicki Leopold (ostatni dowódca Komendy Głównej AK, pseud.” Niedźwiadek”), Jankowski Jan Stanisław, Bień Adam, Jasiukowicz Stanisław oskarżeni zostali o organizowanie i dowodzenie siłami podziemnymi na tyłach Armii Czerwonej, na ziemiach zachodniej Białorusi, Ukrainy, Litwy oraz w Polsce. Akt oskarżenia zarzucał im, że kierowali akcją terrorystyczną przeciwko oficerom i żołnierzom Armii Czerwonej.
Wyrok ogłoszono 21 czerwca 1945. Wszyscy otrzymali kary pozbawienia wolności. Gen. Leopolda Okulickiego skazano na 10 lat, Jana Stanisława Jankowskiego na lat 8. Adam Bień usłyszał wyrok 5 lat. Trzech z aresztowanych nie wróciło do Polski, czwarty – Kazimierz Pużak, co prawda wrócił, ale zmarł w bierutowskim więzieniu.Władze radzieckie w oficjalnym komunikacie podały, że gen. Okulicki zmarł w więzieniu na Łubiance 24 grudnia 1946 na zawał serca.
Willa przy al. Armii Krajowej 7 (dawnej ulicy Pęcickiej 3), gdzie na rozmowy oczekiwali przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego pod koniec marca 1945 roku.
mgr Sylwia Krupa